Montaż paneli fotowoltaicznych na rąbek stojący wymaga zastosowania mocowania dopasowanego do profilu pokrycia dachowego i przewidywanych obciążeń. W wielu przypadkach można wykorzystać specjalne zaciski lub wsporniki, które mocuje się do rąbka bez wykonywania otworów w blasze. Dobór odpowiedniego rozwiązania ma znaczenie dla stabilności instalacji, zachowania szczelności dachu oraz możliwości swobodnej pracy pokrycia pod wpływem zmian temperatury.
Montaż paneli fotowoltaicznych na rąbek stojący – sprawdź, jak dobrać system mocowania, zamontować panele bez wiercenia w blasze i uniknąć błędów zagrażających szczelności dachu oraz gwarancji.
Na dachach krytych blachą na rąbek stojący panele fotowoltaiczne mocuje się za pomocą specjalnych zacisków obejmujących jego profil. W zależności od systemu zaciski mogą służyć do bezpośredniego mocowania modułów albo do zamocowania dodatkowych szyn, na których układa się panele. Umożliwia to bezinwazyjny montaż bez wykonywania otworów w blasze, a jednocześnie nie ogranicza możliwości pracy pokrycia pod wpływem zmian temperatury.
Prawidłowy montaż paneli fotowoltaicznych na rąbku stojącym wymaga uwzględnienia specyfiki pokrycia dachowego, sposobu łączenia paneli oraz możliwości zastosowania odpowiednich mocowań. Istotne znaczenie ma również prawidłowy montaż samego pokrycia, dlatego przed rozpoczęciem prac warto zapoznać się z zasadami montażu paneli dachowych na rąbek stojący, które stanowią podstawę doboru właściwego rozwiązania dla instalacji PV.
W przypadku innych rodzajów pokryć stosuje się elementy mocujące. Na dachówkach wykorzystuje się m.in. haki dachowe mocowane do konstrukcji dachu oraz specjalne dachówki przeznaczone do instalacji fotowoltaicznych. Natomiast panele PV do blachodachówki mocuje się za pomocą specjalnych wsporników i uchwytów dopasowanych do kształtu blachy. Firma Pruszyński oferuje wsporniki 350/20, 350/30 i 350/35, przeznaczone do różnych blachodachówek. Wszystkie te wsporniki wykonane są ze stali nierdzewnej.
W przypadku nowego dachu sposób montażu paneli fotowoltaicznych powinien zostać uwzględniony już na etapie projektowania. Konstrukcję dachu projektuje się z uwzględnieniem obciążeń od planowanej instalacji.
Przy istniejącym dachu trzeba najpierw ocenić stan pokrycia i jego zamocowanie. Należy sprawdzić, czy blacha nie jest skorodowana, odkształcona ani uszkodzona oraz czy nie ma śladów wcześniejszych napraw, które mogły zmienić jej stan lub sposób pracy. Istotne jest również sprawdzenie zamocowania pasów blachy oraz konstrukcji, do której są one przymocowane. Jeżeli instalacja ma przekazywać obciążenia przez rąbek, jego stan i zamocowanie muszą pozwalać na bezpieczne przejęcie tych oddziaływań. Wszystkie naprawy należy wykonać przed montażem fotowoltaiki!
Niezależnie od tego, czy dach jest nowy, czy już eksploatowany, trzeba określić miejsce montażu paneli oraz warunki atmosferyczne, w jakich będą pracowały. Znaczenie ma nachylenie połaci, jej wymiary, położenie paneli względem krawędzi dachu oraz nacisk śniegu i wiatru. Specjaliści ds. systemów fotowoltaicznych na tej podstawie dobierają odpowiedni sposób mocowania oraz rozmieszczenie jego elementów.
Przed doborem mocowania trzeba również znać parametry rąbka stojącego. Należy sprawdzić jego geometrię, wysokość oraz szerokości rozstawu wyprofilowanych rąbków. Dopiero na tej podstawie można dobrać odpowiednią technologię i określić rozmieszczenie jego elementów.
Przy doborze mocowania paneli fotowoltaicznych należy uwzględnić nie tylko wysokość rąbka stojącego, ale również grubość blachy, geometrię profilu i sposób zamocowania pokrycia do konstrukcji dachu. Istotne znaczenie mają także obciążenia wiatrem i śniegiem oraz położenie instalacji względem krawędzi połaci. Parametry te wpływają na nośność zacisków, ich liczbę i rozstaw. Optymalne mocowanie powinno być dobrane do konkretnego rodzaju blachy na rąbek stojący oraz zgodne z dokumentacją techniczną zastosowanego systemu fotowoltaicznego.
Warto wiedzieć! Instalacja fotowoltaiczna pozwala wykorzystywać energię słoneczną do produkcji prądu na potrzeby budynku. Poziom oszczędności zależy m.in. od wielkości instalacji, charakterystyki zużycia energii, poziomu autokonsumpcji oraz sposobu rozliczania energii oddawanej do sieci.
Na dachach z rąbkiem stojącym stosuje się przede wszystkim systemy wykorzystujące zaciski mocowane bezpośrednio do rąbka. W zależności od konstrukcji zacisk może służyć do bezpośredniego zamocowania panelu albo stanowić połączenie z szyną montażową.
Przykładem rozwiązania przeznaczonego do określonego rodzaju pokrycia jest system RHEINZINK-PV, opracowany do dachów z blachy RHEINZINK z podwójnym rąbkiem stojącym. Moduły mocowane są bezpośrednio do rąbka za pomocą specjalnych zacisków, bez perforowania pokrycia. Całkowita wysokość montażowa wynosi około 40 mm, w tym około 30 mm przestrzeni wentylacyjnej od spodniej strony modułów. Zgodnie z wytycznymi producenta należy stosować co najmniej cztery zaciski na każdej dłuższej stronie modułu, a ich ostateczna liczba i rozstaw zależą od obciążenia wiatrem. Śruby mocujące zaciski dokręca się momentem 6 Nm. Parametry te dotyczą systemu RHEINZINK-PV i nie powinny być automatycznie przenoszone na inne rozwiązania montażowe.
W przypadku paneli dachowych PD510 marki Blachy Pruszyński można zastosować bezotworowe wsporniki przeznaczone do montażu instalacji fotowoltaicznych na odpowiednich profilach dachowych. Mocowanie tego typu pozwala zamocować konstrukcję nośną bez wiercenia otworów w blasze. Przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić, czy wybrany wspornik jest zgodny z konkretnym wariantem panelu, geometrią rąbka i wymaganiami producenta mocowania. Konieczne jest również uwzględnienie obciążeń wiatrem i śniegiem oraz parametrów konstrukcji dachu.
Niezależnie od wybranego rozwiązania optymalne mocowanie powinno zapewniać stabilność instalacji, a jednocześnie nie powodować uszkodzenia pokrycia dachowego ani ograniczać przewidzianej pracy blachy pod wpływem zmian temperatury.
Pamiętaj! Systemy PV na rąbek stojący ograniczają ryzyko przecieków dzięki montażowi bez wykonywania otworów w pokryciu.
Drugim wariantem jest system szynowy. Zaciski mocowane do rąbka łączy się w nim z profilami, a dopiero do nich mocuje się panele za pomocą uchwytów końcowych i pośrednich. Szyny pozwalają na większą swobodę rozmieszczenia modułów i ułatwiają dopasowanie ich układu do geometrii połaci.
Niezależnie od przyjętego wariantu zastosowane elementy muszą być przeznaczone do konkretnego rodzaju pokrycia i odpowiednio dobrane do przewidywanych obciążeń. Dokumentacja producenta określa również wymagania dotyczące rąbka oraz rozmieszczenia elementów mocujących dla systemów fotowoltaicznych.
Jeżeli konstrukcja dachu na to pozwala, a producent pokrycia dopuszcza odpowiedni system, optymalne mocowanie na rąbku stojącym zapewnia zacisk przeznaczony do konkretnego profilu. Jego zaletą jest brak ingerencji w pokrycie z blachy. Nie trzeba wykonywać otworów, stosować uszczelnień wokół śrub ani przeprowadzać łącznika przez kolejne warstwy dachu.
Chociaż bezinwazyjny montaż nie wymaga wiercenia w pokryciu dachowym, nie oznacza jednak „mocowania bez obliczeń”. Zacisk musi przenieść siły działające na instalację, a jego połączenie z rąbkiem musi mieć potwierdzoną nośność i odpowiednią odporność na obciążenia występujące w miejscu montażu. Wymagana liczba zacisków zależy od obciążenia i systemu. W przypadku RHEINZINK-PV producent określa minimalną liczbę zacisków na stronę modułu i podaje zasady ich rozmieszczenia. Podobnie Pruszyński określa parametry zastosowania swoich bezotworowych wsporników do paneli na rąbek.
Mocowanie ingerujące w pokrycie dachowe można zastosować wtedy, gdy przewiduje je dokumentacja techniczna danego rozwiązania i jest ono odpowiednie do konkretnego dachu. Jeżeli montaż wymaga wykonania otworów w blasze, należy prawidłowo zabezpieczyć miejsca przejścia łączników przez pokrycie i pozostałe warstwy dachu. Trzeba również uwzględnić rozszerzalność termiczną pasów blachy, aby zastosowane mocowanie nie blokowało ich przewidzianych przemieszczeń. W przypadku rąbka stojącego specjalne zaciski bezotworowe mogą ograniczyć ingerencję w pokrycie, pod warunkiem że są odpowiednio dobrane do jego profilu i przewidywanych obciążeń.
Na rąbku stojącym ma to jeszcze jedno znaczenie. Pasy blachy pracują przy zmianach temperatury i mogą się wydłużać oraz kurczyć. Jeżeli chociaż nawet jedna śruba zostanie zamocowana w sposób, który uniemożliwi ten ruch, może dojść do odkształcenia blachy albo uszkodzenia miejsca mocowania. Dlatego kotwa nie jest zamiennikiem zacisku tylko dlatego, że zapewnia mocniejsze podparcie. Musi być elementem przewidzianym do konkretnego pokrycia.
Zastosowanie kotwy przykręcanej do konstrukcji wymaga wykonania otworu w blasze. Jeżeli łącznik przechodzi również przez warstwę wstępnego krycia, trzeba prawidłowo zabezpieczyć wszystkie warstwy, przez które przechodzi. Błędnie wykonane mocowanie może stać się miejscem przecieku i doprowadzić do zawilgocenia warstwy wstępnego krycia.
Problemem jest również praca termiczna blachy. Pasy pokrycia na rąbek stojący wydłużają się podczas nagrzewania i skracają przy spadku temperatury. Mocowanie nie może blokować tego ruchu. Niewłaściwie rozmieszczone kotwy mogą powodować naprężenia i odkształcenia blachy, a w konsekwencji również problemy ze szczelnością dachu.
Wykonanie otworów oznacza także ryzyko uszkodzenia powłoki ochronnej blachy. Miejsce wiercenia trzeba zabezpieczyć zgodnie z wymaganiami producenta pokrycia, a materiał łącznika dobrać odpowiednio do blachy, aby ograniczyć ryzyko korozji. W przypadku systemu wymagającego penetracji pokrycia sposób wykonania takiego połączenia musi być określony w dokumentacji technicznej.
Bezinwazyjny montaż nie wymaga wiercenia w pokryciu dachowym i rozpoczyna się od rozplanowania pola modułów. Należy określić ich orientację, położenie względem krawędzi dachu, rozstaw oraz rozmieszczenie punktów mocowania. Trzeba również uwzględnić obciążenia wiatrem i śniegiem, sposób przekazania obciążeń z paneli fotowoltaicznych na rąbek oraz konstrukcję dachu. Takie rozwiązanie pozwala zachować estetykę pokrycia i ogranicza ryzyko naruszenia jego szczelności.
W systemie bezpośrednim zacisk łączy panel bezpośrednio z rąbkiem – zaciski muszą być dobrane do konkretnego kształtu rąbka. Panel jest montowany równolegle do przebiegu rąbka, dzięki czemu jego mocowanie nie wymaga wykonywania otworów w pokryciu. Powierzchnie styku powinny być czyste, a zacisk należy zamontować zgodnie z instrukcją producenta. Optymalne rozwiązanie wymaga zastosowania elementów przeznaczonych do danego pokrycia i zachowania określonych przez producenta zasad montażu. Nie wolno samodzielnie rozwiercać elementów, zmieniać kształtu szczęk ani stosować przypadkowych podkładek w celu dopasowania uchwytu do rąbka.
Ważne! Liczba zacisków lub wsporników nie może być ustalana wyłącznie na podstawie wymiarów panelu. Należy uwzględnić obciążenia wiatrem i śniegiem, położenie modułów PV na połaci oraz wymagania producenta. W przypadku RHEINZINK-PV producent standardowo przewiduje co najmniej cztery zaciski na każdą długą stronę modułu, przy czym ich ostateczne rozmieszczenie wynika z danych dotyczących obciążenia wiatrem.
Jeżeli stosowany jest wariant szynowy, zaciski mocowane do rąbka łączy się najpierw z szynami, a dopiero do nich mocuje się panele słoneczne za pomocą uchwytów końcowych i pośrednich. W takim układzie trzeba uwzględnić również długość szyn oraz sposób kompensacji ich rozszerzalności.
Po zamontowaniu zacisków trzeba prawidłowo dokręcić śruby. Należy kontrolować moment dokręcania klem na rąbku, aby uniknąć uszkodzeń. Moment dokręcenia musi odpowiadać wartości podanej przez producenta. Zbyt słabe dokręcenie może spowodować przesuwanie się zacisku, natomiast zbyt mocne może uszkodzić zacisk, śrubę lub pokrycie. W przypadku RHEINZINK-PV śruba imbusowa mocująca hak zacisku oraz moduł powinna być dokręcana momentem 6 Nm, zgodnie z dokumentacją producenta. Do kontroli momentu należy użyć klucza dynamometrycznego.
Sprawdzone! Przed wejściem ekipy na dach poproś instalatora o nazwę systemu mocowania, liczbę zacisków na panel i moment dokręcania z dokumentacji producenta. Te trzy informacje wystarczą, żeby wychwycić większość błędów opisanych w tym artykule.
Po zamocowaniu paneli trzeba sprawdzić stabilność połączeń oraz sposób prowadzenia przewodów. Kable nie powinny leżeć bezpośrednio na pokryciu ani być narażone na przetarcie, uszkodzenia mechaniczne lub długotrwały kontakt z wodą. Ich prawidłowe prowadzenie jest istotne dla bezpiecznego przesyłania prądu wytwarzanego przez fotowoltaikę.
Warunki gwarancji określa producent konkretnego pokrycia dachowego. Sam montaż instalacji fotowoltaicznej nie musi oznaczać utraty gwarancji, jednak sposób wykonania prac i zastosowane mocowanie muszą być zgodne z wymaganiami producenta. Przed rozpoczęciem montażu należy sprawdzić warunki gwarancyjne oraz dokumentację techniczną pokrycia i systemu mocującego.
Jednym z błędów jest dobór zacisku wyłącznie na podstawie kształtu rąbka. Element może pasować wymiarowo, ale nie mieć potwierdzonej nośności dla konkretnego profilu, grubości blachy i sposobu jej zamocowania.
Jak uniknąć błędu: należy sprawdzić dokumentację techniczną i potwierdzić, że dany zacisk jest przeznaczony do konkretnego rodzaju pokrycia. Jeżeli producent wymaga zastosowania określonego systemu lub jego akceptacji, trzeba uzyskać taką akceptację przed rozpoczęciem montażu.
Pasy blachy na rąbek stojący zmieniają swoją długość pod wpływem temperatury. Nieprawidłowo rozmieszczone zaciski lub szyny mogą ograniczyć możliwość tych przemieszczeń i powodować dodatkowe naprężenia w pokryciu.
Jak uniknąć błędu: technologię mocowania należy dobrać z uwzględnieniem sposobu pracy konkretnego pokrycia. Trzeba zachować wymagane przez producenta rozmieszczenie punktów mocowania oraz rozwiązania umożliwiające kompensację ruchów termicznych blachy i pozostałych elementów.
Instalacja PV przekazuje na pokrycie obciążenia wynikające m.in. z ciężaru własnego, śniegu i oddziaływania wiatru. Zbyt mała liczba zacisków lub ich niewłaściwy rozstaw może doprowadzić do przeciążenia rąbka, jego połączenia z podłożem albo innych elementów konstrukcji dachu. Szczególne znaczenie mają obciążenia wiatrem w strefach przy krawędziach połaci.
Jak uniknąć błędu: liczbę i rozmieszczenie punktów mocowania należy określić na podstawie obliczeń lub danych producenta systemu. Nie należy przenosić schematu z innej instalacji, nawet jeśli oba dachy mają podobne pokrycie.
Przewiercenie blachy zmienia sposób wykonania pokrycia i może naruszyć jego szczelność. Jeżeli łącznik przechodzi również przez warstwę wstępnego krycia, niewłaściwie wykonane przejście może prowadzić do zawilgocenia kolejnych warstw dachu. Ryzyko wzrasta, gdy wykonawca stosuje przypadkowe śruby i uszczelniacze zamiast elementów przewidzianych dla danego pokrycia.
Jak uniknąć błędu: w pierwszej kolejności należy zastosować system mocowania niewymagający wykonywania otworów w blasze. Jeżeli zastosowanie łączników wymaga penetracji pokrycia, sposób wykonania przejścia, rodzaj łącznika i uszczelnienia powinny wynikać z dokumentacji technicznej systemu oraz wymagań producenta pokrycia.
Dobór elementów mocujących musi uwzględniać materiał pokrycia i możliwość wystąpienia korozji kontaktowej. Nie oznacza to, że każde połączenie różnych metali jest niedopuszczalne. O jego bezpieczeństwie decyduje konkretne zestawienie materiałów oraz warunki, w jakich pracują. Szczególną uwagę należy zwrócić na połączenia stali z aluminium, ponieważ w określonych warunkach mogą sprzyjać korozji kontaktowej.
Jak uniknąć błędu: należy uniknąć mieszania elementów różnych systemów bez potwierdzenia ich kompatybilności – najlepiej wybierać kompletne, sprawdzone zestawy od jednego producenta albo upewnić się, że części mają fabryczną ochronę (np. specjalną powłokę) lub gumowe uszczelki (podkładki z EPDM), które oddzielają od siebie różne metale, nie pozwalając im na bezpośredni styk.
Po zakończeniu montażu instalator powinien przekazać inwestorowi:
Dokumenty te potwierdzają, jaki system zastosowano i w jaki sposób wykonano montaż. W razie późniejszych problemów z dachem mogą być potrzebne do wykazania, że instalacja została wykonana zgodnie z wymaganiami producenta pokrycia.
Nie, jeśli zastosowany system wykorzystuje zaciski mocowane bezpośrednio do rąbka. Takie rozwiązanie pozwala zamontować panele bez wykonywania otworów w pokryciu dachowym, ograniczając ryzyko naruszenia jego szczelności. Warunkiem jest dobór mocowania odpowiedniego do konkretnego profilu blachy i montaż zgodnie z instrukcją producenta.
W systemie bezpośrednim moduły mocuje się do zacisków zamontowanych na rąbku stojącym. W systemie szynowym zaciski łączy się z profilami montażowymi, do których następnie przytwierdza się panele. Szyny zapewniają większą swobodę rozmieszczenia modułów, ale wymagają uwzględnienia dodatkowych elementów konstrukcyjnych oraz sposobu kompensacji ich rozszerzalności termicznej.
Należy porównać wymagania producenta mocowania z parametrami pokrycia, w szczególności geometrią rąbka i jego wysokością grubością blachy i sposobem zamocowania do konstrukcji dachu. Trzeba również sprawdzić deklarowaną nośność systemu oraz jego dopuszczalne obciążenia. Samo dopasowanie zacisku do kształtu rąbka nie wystarcza do potwierdzenia bezpieczeństwa mocowania.
Blacha dachowa wydłuża się pod wpływem wzrostu temperatury i kurczy podczas ochładzania. Mocowanie instalacji nie może bez uzasadnienia technicznego blokować przewidzianych przemieszczeń pokrycia, ponieważ może to prowadzić do naprężeń, odkształceń lub uszkodzeń. Dlatego rozmieszczenie zacisków, szyn i pozostałych elementów musi odpowiadać zaleceniom producenta danego systemu.
Przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić warunki gwarancji pokrycia oraz wymagania dotyczące montażu instalacji fotowoltaicznej. System mocowania musi być zgodny z dokumentacją techniczną, a jeśli producent wymaga wcześniejszej akceptacji rozwiązania, należy ją uzyskać. Po zakończeniu prac warto zachować protokół odbioru, dokumentację zastosowanego systemu oraz zdjęcia pokazujące sposób zamocowania zacisków.
Planujesz montaż fotowoltaiki na dachu z blachy na rąbek stojący? Poznaj rozwiązania dachowe firmy Blachy Pruszyński i sprawdź, jakie wsporniki można zastosować do wybranych profili. Znajdź najbliższy punkt sprzedaży i poznaj dostępne rozwiązania. Sprawdź, gdzie kupić.
Zapraszamy na cykl filmów instruktażowych o Panelach Na Rąbek. W odcinku pilotażowym przedstawimy inwestycję „Osiedle Miodowe” […]
Czytaj dalejPrzed Państwem ostatni odcinek naszej serii Akademia Rzemiosła. Przez ostatnie 13 tygodni w każdą środę przedstawialiśmy […]
Czytaj dalejDobrze znany naszym widzom Artur Falkowski ponownie stanie przed kamerą, żeby podzielić się swoimi doświadczeniami i […]
Czytaj dalej
